ภควัท-คีตา ฉบับเดิม

บทที่ หนึ่ง

สำรวจกองทัพที่สมรภูมิ กุรุกฺเษตฺร

โศลก 11

ayaneṣu ca sarveṣu
yathā-bhāgam avasthitāḥ
bhīṣmam evābhirakṣantu
bhavantaḥ sarva eva hi
อยเนษุ จ สเรฺวษุ
ยถา-ภาคมฺ อวสฺถิตาห์
ภีษฺมมฺ เอวาภิรกฺษนฺตุ
ภวนฺตห์ สรฺว เอว หิ
อยเนษุ — ในจุดยุทธศาสตร์; — เช่นกัน; สเรฺวษุ — ทุกหนทุกแห่ง; ยถา-ภาคมฺ — จัดทัพแตกต่างกัน; อวสฺถิตาห์ — สถิต; ภีษฺมมฺ — แด่พระอัยกา ภีษฺม; เอว — แน่นอน; อภิรกฺษนฺตุ — ควรให้การสนับสนุน; ภวนฺตห์ — ท่าน; สเรฺว — ตามลำดับทั้งหมด; เอว หิ — แน่นอน

คำแปล

บัดนี้พวกท่านทั้งหลายต้องช่วยให้การสนับสนุนพระอัยกา ภีษฺม อย่างเต็มที่ ขณะที่พวกท่านอยู่ในตำแหน่งจุดยุทธศาสตร์ของทางเข้าที่จะไปสู่กองทัพ

คำอธิบาย

หลังจากสรรเสริญความกล้าหาญของ ภีษฺม แล้ว ทุโรฺยธน ทรงพิจารณาต่อไปว่า นักรบคนอื่น ๆ อาจคิดว่าตนเองมีความสำคัญน้อยจึงตรัสแบบนักการทูต เขาจึงปรับสถานการณ์ด้วยคำพูดที่กล่าวข้างต้น โดยเน้นว่า ภีษฺมเทว ทรงเป็นวีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดอย่างไม่มีข้อสงสัย แต่ว่าทรงมีอายุมากแล้ว ฉะนั้น ทุกคนต้องตระหนักเป็นพิเศษที่จะปกป้องท่านจากรอบด้าน ขณะที่สู้รบกันอย่างเต็มที่อยู่ด้านหนึ่งศัตรูอาจจะฉวยโอกาสจากด้านอื่น เรื่องนี้จึงเป็นสิ่งสำคัญที่วีรบุรุษนักรบท่านอื่น ๆ ไม่ควรออกห่างจากตำแหน่งยุทธศาสตร์และปล่อยศัตรูทะลวงเข้ามาทำลายแนวรบได้ ทุโรฺยธน ทรงมีความรู้สึกอย่างชัดเจนว่าชัยชนะของ กุรุ ขึ้นอยู่กับการปรากฏตัวของ ภีษฺมเทว และมั่นใจในการสนับสนุนอย่างเต็มที่ของ ภีษฺมเทว และ โทฺรณาจารฺย ในสนามรบ เพราะเห็นแล้วว่าทั้งสองท่านมิได้เอ่ยปากแม้แต่คำเดียวเมื่อตอนที่พระนางเทฺราปที ภรรยาของ อรฺชุน อยู่ในสภาพที่ช่วยเหลือไม่ได้ ได้ขอร้องความเป็นธรรมขณะที่นางได้ถูกบังคับให้เปลื้องผ้าต่อหน้าที่ชุมนุมกันของเหล่ายอดขุนพลทั้งหลาย แม้ทราบว่าเหล่ายอดขุนพลทั้งสองท่านมีใจรัก ปาณฺฑว ในระดับหนึ่ง แต่ ทุโรฺยธน ทรงยังหวังว่าทั้งสองท่านจะสลัดความรักออกไปทั้งหมด เหมือนกับที่ท่านทั้งสองได้ทำตอนที่เล่นเกมการพนันกัน