ภควัท-คีตา ฉบับเดิม

บทที่ หนึ่ง

สำรวจกองทัพที่สมรภูมิ กุรุกฺเษตฺร

โศลก 30

na ca śaknomy avasthātuṁ
bhramatīva ca me manaḥ
nimittāni ca paśyāmi
viparītāni keśava
น จ ศกฺโนมฺยฺ อวสฺถาตุํ
ภฺรมตีว จ เม มนห์
นิมิตฺตานิ จ ปศฺยามิ
วิปรีตานิ เกศว
— ไม่; — เช่นกัน; ศกฺโนมิ — ข้าพเจ้าสามารถหรือไม่; อวสฺถาตุมฺ — อยู่; ภฺรมติ — ลืม; อิว — เช่น; — และ; เม — ของข้าพเจ้า; มนห์ — ใจ; นิมิตฺตานิ — สาเหตุ; — เช่นกัน; ปศฺยามิ — ข้าพเจ้าเห็น; วิปรีตานิ — สิ่งตรงกันข้าม; เกศว — โอ้ ผู้สังหารมาร เกศี (กฺฤษฺณ)

คำแปล

บัดนี้ ข้าพเจ้าไม่สามารถยืนอยู่ ณ ที่นี้ได้อีกต่อไป รู้สึกลืมตัว จิตใจว้าวุ่น เห็นแต่สาเหตุแห่งความอับโชคเท่านั้น โอ้ กฺฤษฺณ ผู้สังหารมาร เกศี

คำอธิบาย

เนื่องจากความกระวนกระวายของเขา อรฺชุน จึงทรงไม่สามารถที่จะอยู่ที่สมรภูมิได้อีกต่อไป และรู้สึกลืมตัวเองเนื่องจากความอ่อนแอของจิตใจ ความยึดติดในสิ่งของวัตถุมากเกินไปจะทำให้คนเราอยู่ในสภาวะสับสนเช่นนี้ ภยํ ทฺวิตียาภินิเวศตห์ สฺยาตฺ (ภาควต 11.2.37) ความกลัวและความไม่สมดุลของจิตใจเช่นนี้จะเกิดขึ้นกับผู้ที่มีความยึดติดกับสภาวะวัตถุมากเกินไป อรฺชุน ทรงจินตนาการถึงผลลัพธ์อันเจ็บปวดที่จะเกิดขึ้นในสนามรบเท่านั้น และจะทรงไม่มีความสุขแม้ได้รับชัยชนะจากศัตรู คำว่า นิมิตฺตานิ วิปรีตานิ มีความสำคัญ เมื่อเราเห็นเฉพาะความผิดหวังในสิ่งที่คาดหวังเราก็จะคิดว่า “ข้ามาอยู่ที่นี่ทำไม” ทุกๆคนจะสนใจในตนเอง และเรื่องของตนเองเท่านั้น ไม่มีใครสนใจในองค์ภควานฺ ด้วยพระประสงค์ของศฺรีกฺฤษฺณทำให้ อรฺชุน ทรงไม่รู้ถึงผลประโยชน์ที่แท้จริงของตนเอง ผลประโยชน์ที่แท้จริงของเราอยู่ที่พระวิษฺณุหรือองค์กฺฤษฺณ พันธวิญญาณลืมจุดนี้ไป ดังนั้นต่างจึงต้องได้รับทุกข์แห่งความเจ็บปวดทางวัตถุ อรฺชุน ทรงคิดว่าชัยชนะของพระองค์ในการรบนั้นจะเป็นเพียงสาเหตุเดียวที่ทำให้พระองค์เศร้าโศกเสียใจ