ภควัท-คีตา ฉบับเดิม
บทที่ หนึ่ง
สำรวจกองทัพที่สมรภูมิ กุรุกฺเษตฺร
โศลก 32-35
kiṁ bhogair jīvitena vā
yeṣām arthe kāṅkṣitaṁ no
rājyaṁ bhogāḥ sukhāni ca
กึ โภไครฺ ชีวิเตน วา
เยษามฺ อรฺเถ กางฺกฺษิตํ โน
ราชฺยํ โภคาห์ สุขานิ จ
prāṇāṁs tyaktvā dhanāni ca
ācāryāḥ pitaraḥ putrās
tathaiva ca pitāmahāḥ
ปฺราณำสฺ ตฺยกฺตฺวา ธนานิ จ
อาจารฺยาห์ ปิตรห์ ปุตฺราสฺ
ตไถว จ ปิตามหาห์
śyālāḥ sambandhinas tathā
etān na hantum icchāmi
ghnato ’pi madhusūdana
ศฺยาลาห์ สมฺพนฺธินสฺ ตถา
เอตานฺ น หนฺตุมฺ อิจฺฉามิ
ฆฺนโต ’ปิ มธุสูทน
hetoḥ kiṁ nu mahī-kṛte
nihatya dhārtarāṣṭrān naḥ
kā prītiḥ syāj janārdana
เหโตห์ กึ นุ มหี-กฺฤเต
นิหตฺย ธารฺตราษฺฏฺรานฺ นห์
กา ปฺรีติห์ สฺยาชฺ ชนารฺทน
คำแปล
โอ้ โควินฺท เราจะได้รับผลประโยชน์อะไรหรือ? จะเป็นราชอาณาจักร ความสุข หรือแม้แต่ดวงชีวิตเอง ในเมื่อตอนนี้พวกเขาทั้งหลายที่เราปรารถนาได้มารวมตัวอยู่ในสมรภูมิแห่งนี้แล้ว โอ้ มธุสูทน เมื่อพระอาจารย์ พระบิดา บุตร พระอัยกา พระปิตุลา พระสัสสุระ พระราชนัดดา พระเชษฐภรรดา พระกนิษฐภคินี และเหล่าสังคญาติพร้อมถวายชีวิต และทรัพย์สินก็มายืนอยู่ต่อหน้าเรา แล้วเหตุไฉนข้าพเจ้าต้องปรารถนาที่จะไปสังหารพวกเขาด้วย แม้ว่าพวกเขาอาจมาสังหารข้าพเจ้าก็ตาม โอ้ ผู้ค้ำจุนมวลชีวิต ข้าพเจ้าไม่พร้อมรบกับพวกเขา แม้จะเป็นการแลกเปลี่ยนกันทั้งสามโลก นับประสาอะไรกับแค่โลกนี้โลกเดียว เราจะได้รับความสุขอันใดจากการสังหารเหล่าโอรสของ ธฺฤตราษฺฏฺร
คำอธิบาย
อรฺชุน ทรงเรียกองค์ศฺรี กฺฤษฺณว่า โควินฺท เพราะว่าองค์กฺฤษฺณทรงเป็นจุดมุ่งหมายแห่งความสุขทั้งมวลของวัว และประสาทสัมผัส เมื่อใช้คำสำคัญคำนี้ อรฺชุน ทรงแสดงให้เห็นว่าองค์กฺฤษฺณควรที่จะเข้าใจว่าสิ่งใดที่จะทำให้ประสาทสัมผัสของอรฺชุน พอใจได้ แต่องค์ โควินฺท มิได้ทรงหมายไว้เพื่อให้สนองประสาทสัมผัสของเรา หากเราพยายามทำให้ประสาทสัมผัสขององค์ โควินฺท พึงพอพระทัย ประสาทสัมผัสของพวกเราก็จะได้รับความพึงพอใจโดยปริยาย ในวิถีทางวัตถุทุกๆคนต้องการที่จะสนองประสาทสัมผัสของตนเอง และต้องการให้องค์ภควานฺเป็นผู้รับคำสั่งเพื่อความพึงพอใจของเรา แต่องค์ภควานฺจะทรงสนองประสาทสัมผัสของสิ่งมีชีวิตเท่าที่เขาควรจะได้รับ ไม่มากจนเกิดเป็นความโลภ หากเราปฏิบัติตรงกันข้าม คือ พยายามสนองประสาทสัมผัสขององค์ โควินฺท โดยไม่ปรารถนาสนองประสาทสัมผัสของตนเอง ด้วยพระกรุณาธิคุณขององค์ โควินฺท ความปรารถนาทั้งหมดของสิ่งมีชีวิตก็จะได้รับสนองตอบ ความรักอันลึกซึ้งที่ อรฺชุน ทรงมีต่อสังคม และสมาชิกในครอบครัวที่แสดงออกมา ณ ที่นี้ ส่วนหนึ่งเนื่องมาจากความสงสารที่มีตามธรรมชาติ ดังนั้นพระองค์จึงทรงไม่เตรียมตัวที่จะสู้รบ ทุกคนต้องการแสดงความมั่งคั่งร่ำรวยให้เพื่อน ๆ และญาติ ๆ เห็น แต่ อรฺชุน ทรงกลัวว่าบรรดาญาติและเพื่อนทั้งหมดจะถูกสังหารที่สมรภูมิ และตัวพระองค์เองจะทรงไม่สามารถแบ่งปันความร่ำรวยหลังจากที่ได้รับชัยชนะ นี่เป็นความคิดโดยทั่วไปทางชีวิตวัตถุ อย่างไรก็ดีชีวิตทิพย์นั้นแตกต่างออกไป เนื่องจากสาวกต้องการสนองพระราชประสงค์ขององค์ภควานฺ หากองค์ภควานฺ ทรงปรารถนาสาวกจะยอมรับความมั่งคั่งทั้งหลายเพื่อรับใช้พระองค์ แต่หากองค์ภควานฺทรงไม่ปรารถนา สาวกจะไม่ยอมรับแม้แต่สตางค์แดงเดียว อรฺชุน ทรงไม่ต้องการสังหารบรรดาญาติ หากจำเป็นต้องสังหารทรงปรารถนาให้องค์กฺฤษฺณทรงเป็นผู้สังหารเอง มาถึงจุดนี้ อรฺชุน ทรงไม่ทราบว่าองค์กฺฤษฺณได้สังหารพวกเขาทั้งหมดเรียบร้อยแล้วก่อนที่จะมาถึงสนามรบ และอรฺชุน ทรงเพียงแต่มาเป็นเครื่องมือให้องค์กฺฤษฺณเท่านั้น ความจริงนี้จะถูกเปิดเผยในบทต่อๆไป ในฐานะที่เป็นสาวกขององค์ภควานฺโดยธรรมชาติ อรฺชุน ทรงไม่ปรารถนาที่จะโต้ตอบกับการกระทำที่ต่ำช้าเลวทรามของสังคญาติ แต่นี่เป็นแผนการขององค์ภควานฺว่าทั้งหมดควรถูกสังหาร สาวกไม่ปรารถนาที่จะตอบโต้ผู้กระทำผิด แต่องค์ภควานฺทรงไม่ยอมอดทนต่อความผิดที่คนชั่วกระทำต่อสาวก องค์ภควานฺทรงให้อภัยกับคนที่ทำผิดต่อพระองค์ แต่จะไม่ให้อภัยกับคนที่ทำผิดต่อสาวกของพระองค์ ฉะนั้นองค์ภควานฺทรงมุ่งมั่นที่จะสังหารคนเลวทรามเหล่านี้ถึงแม้ว่า อรฺชุน ทรงปรารถนาจะให้อภัยพวกเขาก็ตาม