ภควัท-คีตา ฉบับเดิม

บทที่ สิบ

ความมั่งคั่งแห่งสัจธรรม

โศลก 24

purodhasāṁ ca mukhyaṁ māṁ
viddhi pārtha bṛhaspatim
senānīnām ahaṁ skandaḥ
sarasām asmi sāgaraḥ
ปุโรธสำ จ มุขฺยํ มำ
วิทฺธิ ปารฺถ พฺฤหสฺปติมฺ
เสนานีนามฺ อหํ สฺกนฺทห์
สรสามฺ อสฺมิ สาครห์
ปุโรธสามฺ — ของพระทั้งหมด; — เช่นกัน; มุขฺยมฺ — หัวหน้า; มามฺ — ข้า; วิทฺธิ — เข้าใจ; ปารฺถ — โอ้ โอรสพระนาง ปฺฤถา; พฺฤหสฺปติมฺพฺฤหสฺปติ; เสนานีนามฺ — ของขุนพลทั้งหลาย; อหมฺ — ข้าเป็น; สฺกนฺทห์การฺตฺติเกย; สรสามฺ — ของแหล่งกำเนิดของน้ำทั้งหลาย; อสฺมิ — ข้าเป็น; สาครห์ — มหาสมุทร

คำแปล

ในบรรดาพระ โอ้ อรฺชุน จงรู้ว่าข้าคือ ผู้นำ พฺฤหสฺปติ ในบรรดาขุนพลข้าคือ การฺตฺติเกย และในบรรดาแผ่นน้ำ ข้าคือ มหาสมุทร

คำอธิบาย

พระอิทร์หรือ อินฺทฺร ทรงเป็นเทวดาแห่งสรวงสวรรค์จึงได้ชื่อว่าเป็นเจ้าแห่งสวรรค์ ดาวเคราะห์ที่พระองค์ทรงเป็นใหญ่ เรียกว่า อินฺทฺรโลก พฺฤหสฺปติ เป็นพระของพระอินทร์ เนื่องจากพระอินทร์ทรงเป็นผู้นำของ กฺษตฺริย พฺฤหสฺปติ จึงเป็นประธานของคณะพระทั้งหมด ขณะที่พระอิทร์ทรงเป็นผู้นำของ กฺษตฺริย ทั้งหมด ในทำนองเดียวกัน สฺกนฺท หรือ การฺตฺติเกย โอรสของพระนาง ปารฺวตี และพระศิวะก็เป็นหัวหน้าของขุนพลในกองทัพทั้งหมด และในบรรดาแผ่นน้ำนั้นมหาสมุทรยิ่งใหญ่ที่สุด จึงเป็นผู้แทนขององค์กฺฤษฺณเหล่านี้ เพียงแต่เปรียบเปรยเพื่อให้พอได้เห็นความยิ่งใหญ่ของพระองค์เท่านั้น