ภควัท-คีตา ฉบับเดิม

บทที่ สิบ

ความมั่งคั่งแห่งสัจธรรม

โศลก 33

akṣarāṇām a-kāro ’smi
dvandvaḥ sāmāsikasya ca
aham evākṣayaḥ kālo
dhātāhaṁ viśvato-mukhaḥ
อกฺษราณามฺ อ-กาโร ’สฺมิ
ทฺวนฺทฺวห์ สามาสิกสฺย จ
อหมฺ เอวากฺษยห์ กาโล
ธาตาหํ วิศฺวโต-มุขห์
อกฺษราณามฺ — ของตัวอักษร; อ-การห์ — ตัวอักษรแรก; อสฺมิ — ข้าเป็น; ทฺวนฺทฺวห์ — คู่; สามาสิกสฺย — ของผสม; — และ; อหมฺ — ข้าเป็น; เอว — แน่นอน; อกฺษยห์ — อมตะ; กาลห์ — กาลเวลา; ธาตา — ผู้สร้าง; อหมฺ — ข้าเป็น; วิศฺวตห์-มุขห์ — พระพรหม

คำแปล

ในบรรดาตัวอักษร ข้าคือ อักษร อ ในบรรดาคำผสม ข้าคือ คำผสมคู่ ข้าคือ กาลเวลาที่ไม่มีวันสิ้นสุดด้วยเช่นกัน และในบรรดาผู้สร้าง ข้าคือ พระพรหม

คำอธิบาย

อ-การ อักษรตัวแรกในภาษาสันสกฤตเป็นจุดเริ่มต้นของวรรณกรรมพระเวท ปราศจาก อ-การ ไม่มีอะไรทำเสียงขึ้นมาได้ ฉะนั้น จึงเป็นจุดเริ่มต้นของเสียงในภาษาสันสกฤตมีคำผสมมากมายเช่นกัน ซึ่งคำผสมคู่ เช่น ราม-กฺฤษฺณ เรียกว่า ทฺวนฺทฺว ในคำผสมนี้คำว่า ราม และ กฺฤษฺณ มีรูปเดียวกันดังนั้นคำผสมจึงเรียกว่าคู่

ในบรรดานักสังหารทั้งหลาย กาลเวลานั้นสูงสุด เพราะว่ากาลเวลาจะสังหารทุกสิ่งทุกอย่าง กาลเวลาเป็นผู้แทนขององค์กฺฤษฺณ เพราะว่าตามกาลเวลาจะมีไฟบัลลัยกัลป์ และทุกสิ่งทุกอย่างจะถูกทำลายลง

ในบรรดาสิ่งมีชีวิตที่เป็นผู้สร้าง พระพรหมสี่เศียรทรงเป็นผู้นำ ฉะนั้น พระพรหมจึงทรงเป็นผู้แทนขององค์ภควานฺ กฺฤษฺณ