ภควัท-คีตา ฉบับเดิม

บทที่ สิบเอ็ด

รูปลักษณ์จักรวาล

โศลก 20

dyāv ā-pṛthivyor idam antaraṁ hi
vyāptaṁ tvayaikena diśaś ca sarvāḥ
dṛṣṭvādbhutaṁ rūpam ugraṁ tavedaṁ
loka-trayaṁ pravyathitaṁ mahātman
ทฺยาวฺ อา-ปฺฤถิโวฺยรฺ อิทมฺ อนฺตรํ หิ
วฺยาปฺตํ ตฺวไยเกน ทิศศฺ จ สรฺวาห์
ทฺฤษฺฏฺวาทฺภุตํ รูปมฺ อุคฺรํ ตเวทํ
โลก-ตฺรยํ ปฺรวฺยถิตํ มหาตฺมนฺ
เทฺยา — จากนอกอวกาศ; อา-ปฺฤถิโวฺยห์ — มาถึงโลก; อิทมฺ — นี้; อนฺตรมฺ — ระหว่าง; หิ — แน่นอน; วฺยาปฺตมฺ — แผ่กระจาย; ตฺวยา — โดยพระองค์; เอเกน — ผู้เดียว; ทิศห์ — ทิศทางต่างๆ; จ — และ; สรฺวาห์ — ทั้งหมด; ทฺฤษฺฏฺวา — ด้วยการเห็น; อทฺภุตมฺ — น่าอัศจรรย์; รูปมฺ — รูปลักษณ์; อุคฺรมฺ — น่าสะพรึงกลัว; ตว — ของพระองค์; อิทมฺ — นี้; โลก — ระบบดาวเคราะห์ต่างๆ; ตฺรยมฺ — สาม; ปฺรวฺยถิตมฺ — ยุ่งเหยิง; มหา-อาตฺมนฺ — โอ้ ผู้ยิ่งใหญ่

คำแปล

ถึงแม้ทรงเป็นหนึ่ง พระองค์ยังทรงแผ่กระจายไปทั่วนภากาศ ดาวเคราะห์ต่างๆ และทุกพื้นที่ระหว่างนั้น โอ้ ผู้ยิ่งใหญ่ เมื่อได้เห็นรูปลักษณ์อันน่าอัศจรรย์ และน่าสะพรึงกลัวนี้ ระบบดาวเคราะห์ทั้งหลายยุ่งเหยิงไปหมด

คำอธิบาย

คำว่า ทฺยาวฺ อา-ปฺฤถิโวฺยห์ (“อวกาศ หรือช่องว่างระหว่างสวรรค์ และโลก”) และ โลก-ตฺรยมฺ (“สามโลก”) มีความสำคัญในโศลกนี้ เพราะปรากฏว่าไม่เพียงแต่ อรฺชุน เท่านั้นที่ทรงเห็นรูปลักษณ์จักรวาลขององค์ภควานฺ แต่บุคคลอื่นๆ ในระบบดาวเคราะห์อื่นก็ได้เห็นด้วยเช่นกัน การที่ อรฺชุน ได้เห็นรูปลักษณ์จักรวาลนั้นไม่ได้เป็นความฝัน ทุกคนที่พระองค์ทรงประทานจักษุทิพย์ให้จะได้เห็นรูปลักษณ์จักรวาลที่สมรภูมินี้