ภควัท-คีตา ฉบับเดิม

บทที่ สิบสาม

ธรรมชาติ ผู้รื่นเริง และจิตสำนึก

โศลก 33

yathā sarva-gataṁ saukṣmyād
ākāśaṁ nopalipyate
sarvatrāvasthito dehe
tathātmā nopalipyate
ยถา สรฺว-คตํ เสากฺษฺมฺยาทฺ
อากาศํ โนปลิปฺยเต
สรฺวตฺราวสฺถิโต เทเห
ตถาตฺมา โนปลิปฺยเต
ยถา — เหมือนกับ; สรฺว-คตมฺ — แผ่กระจายไปทั่ว; เสากฺษฺมฺยาตฺ — เนื่องจากความละเอียดอ่อน; อากาศมฺ — ท้องฟ้า; — ไม่เคย; อุปลิปฺยเต — ผสม; สรฺวตฺร — ทุกหนทุกแห่ง; อวสฺถิตห์ — สถิต; เทเห — ในร่างกาย; ตถา — ดังนั้น; อาตฺมา — ตัวเขา; — ไม่เคย; อุปลิปฺยเต — ผสม

คำแปล

เนื่องด้วยธรรมชาติที่ละเอียดอ่อน ท้องฟ้ามิได้ผสมกับสิ่งใด ถึงแม้ว่าจะแผ่กระจายไปทั่ว ในทำนองเดียวกัน ดวงวิญญาณผู้สถิตในวิสัยทัศน์ พฺรหฺมนฺ ก็มิได้ผสมกับร่างกาย ถึงแม้สถิตในร่างกายนั้น

คำอธิบาย

ลมเข้าไปในน้ำ เข้าไปในดิน ในอุจจาระ และในทุกสิ่งทุกอย่าง ถึงกระนั้นลมก็ไม่ได้ผสมกับสิ่งใด ในทำนองเดียวกัน สิ่งมีชีวิตถึงแม้สถิตในร่างกายต่างๆ แต่ก็อยู่ห่างจากร่างกายเหล่านี้เนื่องจากธรรมชาติอันละเอียดอ่อน ดังนั้น จึงเป็นไปไม่ได้ที่จะเห็นด้วยดวงตาวัตถุว่าสิ่งมีชีวิตมาสัมผัสกับร่างนี้ได้อย่างไร และเราจะออกจากร่างนี้ได้อย่างไร หลังจากร่างนี้ถูกทำลายลง ไม่มีนักวิทยาศาสตร์ผู้ใดสามารถยืนยันเรื่องนี้ได้