ภควัท-คีตา ฉบับเดิม

บทที่ สิบสี่

สามระดับแห่งธรรมชาติวัตถุ

โศลก 9

sattvaṁ sukhe sañjayati
rajaḥ karmaṇi bhārata
jñānam āvṛtya tu tamaḥ
pramāde sañjayaty uta
สตฺตฺวํ สุเข สญฺชยติ
รชห์ กรฺมณิ ภารต
ชฺญานมฺ อาวฺฤตฺย ตุ ตมห์
ปฺรมาเท สญฺชยตฺยฺ อุต
สตฺตฺวมฺ — ระดับความดี; สุเข — ในความสุข; สญฺชยติ — ผูกมัด; รชห์ — ระดับตัณหา; กรฺมณิ — ในกิจกรรมเพื่อผลทางวัตถุ; ภารต — โอ้ โอรสแห่ง ภรต; ชฺญานมฺ — ความรู้; อาวฺฤตฺย — ปกคลุม; ตุ — แต่; ตมห์ — ระดับอวิชชา; ปฺรมาเท — ในความบ้าคลั่ง; สญฺชยติ — ผูกมัด; อุต — ได้กล่าวไว้

คำแปล

โอ้ โอรสแห่ง ภรต ระดับความดี ผูกมัดเขาให้อยู่ในความสุข ระดับตัณหา ผูกมัดเขาให้อยู่ในกิจกรรมเพื่อผลทางวัตถุ และระดับอวิชชา ปกคลุมความรู้ของเขา และผูกมัดเขาให้บ้าคลั่ง

คำอธิบาย

บุคคลที่อยู่ในระดับความดีจะพึงพอใจกับงาน หรือเพิ่มพูนปัญญาให้ตนเอง ดั่งเช่น นักปราชญ์ นักวิทยาศาสตร์ หรือนักวิชาการซึ่งปฏิบัติในสาขาวิชาโดยเฉพาะตน และอาจพึงพอใจอยู่เช่นนั้น บุคคลในระดับตัณหาอาจปฏิบัติในกิจกรรมเพื่อผลทางวัตถุครอบครองเป็นเจ้าของให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ และจะใช้จ่ายไปในการทำบุญ บางครั้งพยายามเปิดโรงพยาบาล หรือให้ทานกับสถาบันต่างๆ เป็นต้น เหล่านี้คือลักษณะของผู้ที่อยู่ในระดับตัณหา ระดับอวิชชาปกคลุมความรู้ การกระทำอะไรก็ตามจะไม่ส่งผลดีต่อตนเอง และต่อผู้อื่น