ภควัท-คีตา ฉบับเดิม

บทที่ สิบห้า

โยคะแห่งองค์ภควานฺ

โศลก 17

uttamaḥ puruṣas tv anyaḥ
paramātmety udāhṛtaḥ
yo loka-trayam āviśya
bibharty avyaya īśvaraḥ
อุตฺตมห์ ปุรุษสฺ ตฺวฺ อนฺยห์
ปรมาตฺเมตฺยฺ อุทาหฺฤตห์
โย โลก-ตฺรยมฺ อาวิศฺย
พิภรฺตฺยฺ อวฺยย อีศฺวรห์
อุตฺตมห์ — ดีที่สุด; ปุรุษห์ — บุคลิกภาพ; ตุ — แต่; อนฺยห์ — อีกผู้หนึ่ง; ปรม-อาตฺมา — พระองค์เองสูงสุด; อิติ — ดังนั้น; อุทาหฺฤตห์ — กล่าวไว้ว่า; ยห์ — ผู้ซึ่ง; โลก — ของจักรวาล; ตฺรยมฺ — สามส่วน; อาวิศฺย — เข้าไป; พิภรฺติ — ค้ำจุน; อวฺยยห์ — ไม่มีที่สิ้นสุด; อีศฺวรห์ — องค์ภควาน

คำแปล

นอกจากสองกลุ่มนี้แล้วยังมีบุคลิกภาพผู้ยิ่งใหญ่ที่สุด ที่เป็นดวงวิญญาณสูงสุด องค์ภควานฺผู้ทรงไม่มีวันสูญสลาย ทรงเสด็จเข้าไป และทรงค้ำจุนทั้งสามโลก

คำอธิบาย

แนวคิดจักรวาลนี้ได้แสดงไว้อย่างสวยงามมากใน กฐ อุปนิษทฺ (2.2.13) และ เศฺวตาศฺวตร อุปนิษทฺ (6.13) กล่าวไว้อย่างชัดเจนว่า เหนือกว่าสิ่งมีชีวิตที่นับจำนวนไม่ถ้วนซึ่งบ้างอยู่ในพันธภาวะ และบ้างก็หลุดพ้นยังมีบุคลิกภาพสูงสุดผู้ทรงเป็น ปรมาตฺมา โศลกใน อุปนิษทฺ กล่าวดังนี้ นิโตฺย นิตฺยานำ เจตนศฺ เจตนานามฺ คำอธิบายคือ ในมวลชีวิตทั้งในพันธสภาวะ และทั้งหลุดพ้นยังมีอีกหนึ่งบุคลิกภาพสูงสุดองค์ภควานฺผู้ทรงค้ำจุนพวกเขา และทรงให้สิ่งอำนวยความสะดวกทั้งหลายเพื่อความรื่นเริงตามแต่กรรมที่ต่างกันไป บุคลิกภาพสูงสุดแห่งพระเจ้าทรงสถิตในหัวใจของทุกคนในรูป ปรมาตฺมา ผู้มีปัญญาที่สามารถเข้าใจพระองค์มีสิทธิ์ที่จะบรรลุถึงความสงบอย่างสมบูรณ์ ไม่ใช่บุคคลอื่นใด