ภควัท-คีตา ฉบับเดิม

บทที่ สิบหก

ธรรมชาติทิพย์ และธรรมชาติมาร

โศลก 4

dambho darpo ’bhimānaś ca
krodhaḥ pāruṣyam eva ca
ajñānaṁ cābhijātasya
pārtha sampadam āsurīm
ทมฺโภ ทรฺโป ’ภิมานศฺ จ
โกฺรธห์ ปารุษฺยมฺ เอว จ
อชฺญานํ จาภิชาตสฺย
ปารฺถ สมฺปทมฺ อาสุรีมฺ
ทมฺภห์ — หยิ่งยะโส; ทรฺปห์ — จองหอง; อภิมานห์ — อวดดี; — และ; โกฺรธห์ — โกรธ; ปารุษฺยมฺ — เกรี้ยวกราด; เอว — แน่นอน; — และ; อชฺญานมฺ — อวิชชา; — และ; อภิชาตสฺย — ของผู้ที่เกิด; ปารฺถ — โอ้ โอรสพระนาง ปฺฤถา; สมฺปทมฺ — คุณสมบัติ; อาสุรีมฺ — ธรรมชาติมาร

คำแปล

ความจองหอง ความเย่อหยิ่ง ความอวดดี ความโกรธ ความเกรี้ยวกราด และความเขลา คุณสมบัติเหล่านี้เป็นของพวกที่มีธรรมชาติมาร โอ้ โอรสพระนาง ปฺฤถา

คำอธิบาย

ในโศลกนี้อธิบายถึงทางหลวงไปสู่นรก พวกมารต้องการแสดงให้เห็นว่าตนเองมีศาสนา และเจริญก้าวหน้าในศาสตร์ทิพย์ถึงแม้ไม่ปฏิบัติตามหลักธรรม และมีความหยิ่งจองหองเสมอกับการที่มีการศึกษาสูงหรือร่ำรวยมาก มารต้องการให้ผู้อื่นบูชาตนเอง และเรียกร้องให้เคารพนับถือพวกตนถึงแม้จะไม่สมควร และด้วยเรื่องเล็กน้อยก็จะโกรธมาก และพูดจาเกรี้ยวกราดไม่สุภาพโดยไม่รู้ว่าอะไรควรทำ และอะไรไม่ควรทำ พวกมารทำทุกอย่างตามอำเภอใจ และมองไม่เห็นผู้ที่ควรเคารพนับถือ คุณสมบัติมารเหล่านี้ติดตามตัวมาตั้งแต่ตอนเริ่มต้นของร่างนี้ในครรภ์มารดา และเมื่อเจริญเติบโตขึ้น คุณสมบัติอันไม่เป็นมงคลทั้งหลายเหล่านี้จะปรากฏออกมา