ภควัท-คีตา ฉบับเดิม

บทที่ สิบหก

ธรรมชาติทิพย์ และธรรมชาติมาร

โศลก 5

daivī sampad vimokṣāya
nibandhāyāsurī matā
mā śucaḥ sampadaṁ daivīm
abhijāto ’si pāṇḍava
ไทวี สมฺปทฺ วิโมกฺษาย
นิพนฺธายาสุรี มตา
มา ศุจห์ สมฺปทํ ไทวีมฺ
อภิชาโต ’สิ ปาณฺฑว
ไทวี — ทิพย์; สมฺปตฺ — ทรัพย์สิน; วิโมกฺษาย — หมายไว้เพื่อความหลุดพ้น; นิพนฺธาย — เพื่อพันธนาการ; อาสุรี — คุณสมบัติมาร; มตา — พิจารณาว่า; มา — ไม่; ศุจห์ — วิตก; สมฺปทมฺ — ทรัพย์สิน; ไทวีมฺ — ทิพย์; อภิชาตห์ — เกิดจาก; อสิ — เธอเป็น; ปาณฺฑว — โอ้ โอรสแห่งปาณฺฑุ

คำแปล

คุณสมบัติทิพย์นำมาซึ่งอิสรภาพหลุดพ้น ขณะที่คุณสมบัติมารทำให้ถูกพันธนาการ โอ้ โอรสแห่ง ปาณฺฑุ ไม่ต้องวิตก เพราะว่าเธอเกิดมาพร้อมกับคุณสมบัติทิพย์

คำอธิบาย

องค์ศฺรี กฺฤษฺณทรงให้กำลังใจอรฺชุน ด้วยการบอกว่าอรฺชุน ทรงไม่ได้เกิดมาพร้อมกับคุณสมบัติมาร การที่มาร่วมในการต่อสู้ไม่ใช่มารเพราะอรฺชุน ทรงได้พิจารณาถึงข้อดีและข้อเสีย ทรงพิจารณาว่าบุคคลที่เคารพนับถือ เช่น ภีษฺม และโทฺรณ ควรถูกสังหารหรือไม่ ดังนั้น จึงไม่ได้ปฏิบัติภายใต้อิทธิพลของความโกรธ เกียรติยศที่ผิดๆ หรือความเกรี้ยวกราด ท่านจึงไม่มีคุณสมบัติมาร สำหรับทหารนักรบ กฺษตฺริย การยิงธนูไปที่ศัตรู พิจารณาว่าเป็นทิพย์ และการละเว้นหน้าที่เช่นนี้เป็นมาร ดังนั้น จึงไม่มีเหตุผลที่ อรฺชุน ทรงควรเศร้าโศก ผู้ใดที่ปฏิบัติตามหลักธรรมในวรรณะชีวิตของตนที่ต่างกันไปเท่ากับสถิตในระดับทิพย์