ภควัท-คีตา ฉบับเดิม
บทที่ สอง
บทสรุป ภควัท-คีตา
โศลก 18
nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ
anāśino ’prameyasya
tasmād yudhyasva bhārata
นิตฺยโสฺยกฺตาห์ ศรีริณห์
อนาศิโน ’ปฺรเมยสฺย
ตสฺมาทฺ ยุธฺยสฺว ภารต
คำแปล
ร่างวัตถุของสิ่งมีชีวิต ผู้ไม่มีวันถูกทำลาย วัดขนาดไม่ได้ และเป็นอมตะ จะต้องจบสิ้นลงอย่างแน่นอน ฉะนั้น โอ้ ผู้สืบราชวงศ์ ภรต เธอจงสู้
คำอธิบาย
ร่างวัตถุต้องเสื่อมสลายตามธรรมชาติ มันอาจเสื่อมสลายในทันทีทันใด หรืออาจจะเสื่อมสลายหนึ่งร้อยปีจากนี้ไปเพียงแต่รอเวลาเท่านั้น ไม่มีโอกาสที่เราจะรักษามันไว้ได้ชั่วกัลปวสาน แต่ละอองวิญญาณที่มีขนาดเล็กมากจนศัตรูมองไม่เห็น จะถูกฆ่าได้อย่างไร ดังที่ได้กล่าวไว้ในโศลกก่อนว่า เล็กมากจนไม่มีใครสามารถคิดได้ว่าจะวัดขนาดได้อย่างไร ดังนั้น เมื่อมองจากทั้งสองด้านจึงไม่มีเหตุที่ทำให้ต้องเสียใจเพราะว่าสิ่งมีชีวิตไม่มีวันถูกฆ่าได้ และร่างวัตถุก็ไม่มีใครสามารถรักษาไว้ได้นานหรือปกป้องไว้จนชั่วนิรันดรได้ ละอองเล็กๆ ของดวงวิญญาณได้ร่างวัตถุนี้มาตามผลกรรม ฉะนั้น การปฏิบัติตามหลักศาสนาควรทำให้เป็นประโยชน์ ใน เวทานฺต-สูตฺร สิ่งมีชีวิตมีคุณสมบัติเป็นแสง เพราะว่าเขาเป็นละอองอณูของแสงรัศมีที่สูงสุด ดังเช่นแสงอาทิตย์ค้ำจุนทั่วทั้งจักรวาล ดังนั้น แสงแห่งดวงวิญญาณค้ำจุนร่างวัตถุนี้ ทันทีที่ดวงวิญญาณออกจากร่างวัตถุ ร่างก็จะเริ่มเน่าเปื่อยลง ฉะนั้น ดวงวิญญาณจึงเป็นผู้ค้ำจุนร่างกายวัตถุนี้ ตัวของร่างกายเองนั้นไม่ได้สำคัญ อรฺชุน ทรงได้รับการแนะนำให้ต่อสู้ และไม่ให้เสียสละเหตุผลทางหลักศาสนา เพียงเพราะการพิจารณาแค่ร่างกายวัตถุเท่านั้น