ภควัท-คีตา ฉบับเดิม

บทที่ สอง

บทสรุป ภควัท-คีตา

โศลก 3

klaibyaṁ mā sma gamaḥ pārtha
naitat tvayy upapadyate
kṣudraṁ hṛdaya-daurbalyaṁ
tyaktvottiṣṭha paran-tapa
ไกฺลพฺยํ มา สฺม คมห์ ปารฺถ
ไนตตฺ ตฺวยฺยฺ อุปปทฺยเต
กฺษุทฺรํ หฺฤทย-เทารฺพลฺยํ
ตฺยกฺโตฺวตฺติษฺฐ ปรนฺ-ตป
ไกฺลพฺยมฺ — ไร้สมรรถภาพ; มา สฺม — ไม่; คมห์ — นำไป; ปารฺถ — โอ้ โอรสพระนางปฺฤถา; — ไม่เคย; เอตตฺ — นี้; ตฺวยิ — แก่เธอ; อุปปทฺยเต — เหมาะสม; กฺษุทฺรมฺ — เล็กน้อย; หฺฤทย — ของหัวใจ; เทารฺพลฺยมฺ — ความอ่อนแอ; ตฺยกฺตฺวา — ยกเลิก; อุตฺติษฺฐ — ลุกขึ้น; ปรมฺ-ตป — โอ้ ผู้กำราบศัตรู

คำแปล

โอ้ โอรสแห่ง ปฺฤถา เธอจงอย่ายอมจำนนต่อความอ่อนแออันย้ำแย่นี้ มันไม่ใช่ตัวเธอ จงสลัดความอ่อนแอแห่งจิตใจเพียงเล็กน้อยนี้ออกไป และลุกขึ้นมาสู้ โอ้ ผู้กำราบศัตรู

คำอธิบาย

อรฺชุน ทรงถูกเรียกว่าโอรสของ ปฺฤถา ผู้ทรงเป็นพระขนิษฐภคินีของ วสุเทว พระบิดาขององค์กฺฤษฺณ ฉะนั้น อรฺชุน ทรงมีความสัมพันธ์ทางสายเลือดกับองค์กฺฤษฺณ หากโอรส กฺษตฺริย ปฏิเสธการสู้รบผู้นั้นก็เป็น กฺษตฺริย แต่เพียงในนามเท่านั้น และหากบุตรของ พฺราหฺมณ ทำบาปเขาก็เป็น พฺราหฺมณ แต่เพียงในนามเท่านั้น กฺษตฺริย และ พฺราหฺมณ เช่นนี้จะถือเป็นบุตรที่ไม่คู่ควรของบิดาของตน ดังนั้น องค์กฺฤษฺณทรงไม่ปรารถนาจะให้ อรฺชุน กลายเป็นโอรสที่ไม่คู่ควรของ กฺษตฺริย อรฺชุน ทรงเป็นพระสหายที่สนิทสนมมากกับองค์กฺฤษฺณ และองค์กฺฤษฺณทรงเป็นผู้นำทางของ อรฺชุน โดยตรงบนราชรถ แต่ถึงแม้จะมีความน่าเชื่อถือเพียงใดหาก อรฺชุน ทรงละทิ้งการต่อสู้จะเป็นการกระทำที่น่าอับอาย ดังนั้น องค์กฺฤษฺณจึงตรัสว่าท่าทีของ อรฺชุน เช่นนี้ไม่เหมาะสมสำหรับบุคลิกภาพอย่างเขา อรฺชุน อาจมีข้อโต้แย้งว่าจะยกเลิกการสู้รบโดยอ้างเหตุผลของทัศนคติความเมตตาของเขาแก่ผู้ที่ควรให้ความเคารพสูงสุดอย่าง ภีษฺม และบรรดาสังคญาติ แต่องค์กฺฤษฺณทรงพิจารณาว่าความเมตตานี้เป็นเพียงความอ่อนแอแห่งจิตใจเท่านั้น ผู้ที่เชื่อถือได้จะไม่เห็นด้วยความเมตตากรุณาอันจอมปลอมนี้ ฉะนั้น บุคคล เช่น อรฺชุน ควรสลัดทิ้งความเมตตากรุณา หรือที่เรียกว่าอหิงสานี้ ภายใต้การชี้นำโดยตรงของ ศฺรี กฺฤษฺณ