ภควัท-คีตา ฉบับเดิม
บทที่ แปด
การบรรลุถึงองค์ภควานฺ
โศลก 1
kiṁ tad brahma kim adhyātmaṁ
kiṁ karma puruṣottama
adhibhūtaṁ ca kiṁ proktam
adhidaivaṁ kim ucyate
กึ ตทฺ พฺรหฺม กิมฺ อธฺยาตฺมํ
กึ กรฺม ปุรุโษตฺตม
อธิภูตํ จ กึ โปฺรกฺตมฺ
อธิไทวํ กิมฺ อุจฺยเต
คำแปล
อรฺชุน ตรัสถามว่า โอ้ องค์ภควานฺของข้า โอ้ บุคคลสูงสุด พฺรหฺมนฺ คืออะไร ตัวชีวิตคืออะไร กิจกรรมเพื่อผลทางวัตถุคืออะไร ปรากฏการณ์ทางธรรมชาตินี้คืออะไร และเหล่าเทวดาคือใคร ได้โปรดกรุณาอธิบายให้ข้าพเจ้าด้วย
คำอธิบาย
ในบทนี้องค์ศฺรี กฺฤษฺณทรงตอบหลายคำถามของ อรฺชุน เริ่มต้นด้วย “อะไรคือ พฺรหฺมนฺ” พระองค์ทรงอธิบายถึง กรฺม (กิจกรรมเพื่อผลทางวัตถุ) การอุทิศตนเสียสละรับใช้ หลักธรรมโยคะ และการอุทิศตนเสียสละรับใช้ในรูปแบบที่บริสุทธิ์ศฺรีมทฺ-ภาควตมฺ อธิบายว่าสัจธรรมที่สมบูรณ์สูงสุดที่รู้กันว่าเป็น พฺรหฺมนฺ ปรมาตฺมา และ ภควานฺ นอกจากนั้นสิ่งมีชีวิตที่เป็นปัจเจกวิญญาณก็เรียกว่า พฺรหฺมนฺ เช่นเดียวกัน อรฺชุน ยังถามเกี่ยวกับ อาตฺมา ซึ่งหมายถึงร่างกายวิญญาณ และจิตใจ ตามพจนานุกรมพระเวท อาตฺมา หมายถึงจิตใจ วิญญาณ ร่างกาย และประสาทสัมผัสด้วย
อรฺชุน เรียกองค์ภควานฺว่า ปุรุโษตฺตม หรือบุคคลสูงสุดซึ่งหมายความว่าคำถามเหล่านี้ไม่ใช่ถามกับเพื่อนเท่านั้น แต่ถามกับบุคคลสูงสุดโดยทราบว่าพระองค์คือผู้ที่น่าเชื่อถือได้สูงสุดที่สามารถให้คำตอบที่แน่นอนชัดเจน