ภควัท-คีตา ฉบับเดิม

บทที่ แปด

การบรรลุถึงองค์ภควานฺ

โศลก 1

arjuna uvāca
kiṁ tad brahma kim adhyātmaṁ
kiṁ karma puruṣottama
adhibhūtaṁ ca kiṁ proktam
adhidaivaṁ kim ucyate
อรฺชุน อุวาจ
กึ ตทฺ พฺรหฺม กิมฺ อธฺยาตฺมํ
กึ กรฺม ปุรุโษตฺตม
อธิภูตํ จ กึ โปฺรกฺตมฺ
อธิไทวํ กิมฺ อุจฺยเต
อรฺชุนห์ อุวาจอรฺชุน ตรัส; กิมฺ — อะไร; ตตฺ — นั้น; พฺรหฺมพฺรหฺมนฺ; กิมฺ — อะไร; อธฺยาตฺมมฺ — ตัวเรา; กิมฺ — อะไร; กรฺม — กิจกรรมเพื่อผลทางวัตถุ; ปุรุษ-อุตฺตม — โอ้ บุคคลสูงสุด; อธิภูตมฺ — ปรากฏการณ์ทางวัตถุ; — และ; กิมฺ — อะไร; โปฺรกฺตมฺ — เรียกว่า; อธิไทวมฺ — เหล่าเทวดา; กิมฺ — อะไร; อุจฺยเต — เรียกว่า

คำแปล

อรฺชุน ตรัสถามว่า โอ้ องค์ภควานฺของข้า โอ้ บุคคลสูงสุด พฺรหฺมนฺ คืออะไร ตัวชีวิตคืออะไร กิจกรรมเพื่อผลทางวัตถุคืออะไร ปรากฏการณ์ทางธรรมชาตินี้คืออะไร และเหล่าเทวดาคือใคร ได้โปรดกรุณาอธิบายให้ข้าพเจ้าด้วย

คำอธิบาย

ในบทนี้องค์ศฺรี กฺฤษฺณทรงตอบหลายคำถามของ อรฺชุน เริ่มต้นด้วย “อะไรคือ พฺรหฺมนฺ” พระองค์ทรงอธิบายถึง กรฺม (กิจกรรมเพื่อผลทางวัตถุ) การอุทิศตนเสียสละรับใช้ หลักธรรมโยคะ และการอุทิศตนเสียสละรับใช้ในรูปแบบที่บริสุทธิ์ศฺรีมทฺ-ภาควตมฺ อธิบายว่าสัจธรรมที่สมบูรณ์สูงสุดที่รู้กันว่าเป็น พฺรหฺมนฺ ปรมาตฺมา และ ภควานฺ นอกจากนั้นสิ่งมีชีวิตที่เป็นปัจเจกวิญญาณก็เรียกว่า พฺรหฺมนฺ เช่นเดียวกัน อรฺชุน ยังถามเกี่ยวกับ อาตฺมา ซึ่งหมายถึงร่างกายวิญญาณ และจิตใจ ตามพจนานุกรมพระเวท อาตฺมา หมายถึงจิตใจ วิญญาณ ร่างกาย และประสาทสัมผัสด้วย

อรฺชุน เรียกองค์ภควานฺว่า ปุรุโษตฺตม หรือบุคคลสูงสุดซึ่งหมายความว่าคำถามเหล่านี้ไม่ใช่ถามกับเพื่อนเท่านั้น แต่ถามกับบุคคลสูงสุดโดยทราบว่าพระองค์คือผู้ที่น่าเชื่อถือได้สูงสุดที่สามารถให้คำตอบที่แน่นอนชัดเจน